Stoma Nedir, Kime Uygulanır?
Stoma Latince ağızlaştırma kelimesinden türetilmiş bir terimdir. Aslında sıklıkla bir son ek olarak kullanılır. Herhangi bir içi boş organ cilde getirilip ağızlaştırıldığı zaman o organın sonuna -stoma kelimesi eklenilerek terim tamamlanır (mesela kolon kalın bağırsak demektir, kolostomi ise kalın bağırsağın cilde ağızlaştırılmasıdır). Kalın bağırsak hastalıklarında stoma en sık kalın bağırsaktan (kolostomi) veya ince bağırsaktan (ileostomi) olarak yapılır.
Stomalar Hangi Amaçlarla Uygulanır?
Stomalar genellikle iki amaç için uygulanır:
1. Kalıcı Stomalar
İlk olarak stomanın devamında makata kadar bulunan bölgenin iptali gerekiyorsa o zaman kalıcı bir şekilde o bölgedeki bağırsak karın duvarına getirilir. Buna en iyi örnek makat çıkışına yakın bulunan kalın bağırsak kanserleridir. Böylesi bir durumda makat kaslarını tutuyorsa kanserle beraber makat kasları da tamamen çıkartılacağı için daha üst bölgedeki bağırsak karın duvarına getirilir.
Bu tür stomalar kalıcı stomalardır ve geri dönüşü yapılamaz. Hasta hayatı boyunca stoma torbasıyla yaşamak zorundadır.
2. Geçici Stomalar
Çoğu kez ise stomalar daha aşağıda yer alan bir enfeksiyon veya riskli bir durum sebebiyle açılır. Sözgelimi yine kalın bağırsak kanserinde kanserli bölge çıkartıldıktan sonra yapılan birleştirmeyi riske etmemek için daha yukarı kısımdan bir bağırsak karın duvarına getirilir.
Böylesi bir durumda dışkı birleştirme yerine gitmeyeceği için birleştirme yerinde sorun oluşma riski en aza indirilmiş olur. Bu tür stomalar risk ortadan kalktığı zaman kapatılmak üzere planlanır. Başka bir deyimle geçicidir.
Stoma ile Yaşam Mümkün mü?
Hangi nedenle açılmış olursa olsun stomalar hayatın sonu değildir. İnsan bir stoma ile beraber yaşayabilir ve ömrü de stoması olmayan kişiler kadar uzun olur. Hatta bazen hayatı stoması olmayan ancak başka sorunları olan kişilere göre çok daha kaliteli de olabilir.
Stoma Bakımı ve Stoma Hemşiresi
Stoma bazı sorunları beraberinde getirebilir. Bu sorunları en aşağı indirmek için cerrah ameliyat öncesinden itibaren bir stoma hemşiresi ile beraber çalışmalıdır. Bunlar stoma bakımı konusunda özel eğitim almış ve kendi de bu işe adamış hemşirelerdir.
Kalın bağırsak cerrahisi ile uğraşan bir ekibin muhakkak stoma hemşiresi de olmalıdır. Bu hemşireler hastaya:
- Stoma bakımı konusunda eğitim verir
- Uygun stoma malzemelerinin seçiminde yardımcı olur
- Stoma ile ilgili sorunların çözümünde destek sağlar
- Hastanın psikolojik adaptasyonuna yardımcı olur
- Yaşam kalitesinin artırılması için önerilerde bulunur
Stoma Türleri
Kolostomi
Kalın bağırsağın (kolon) karın duvarına getirilmesidir. Genellikle sol alt karın bölgesinde yer alır ve daha katı dışkı çıkışı olur.
İleostomi
İnce bağırsağın (ileum) karın duvarına getirilmesidir. Genellikle sağ alt karın bölgesinde yer alır ve daha sıvı dışkı çıkışı olur.
Sonuç
Stoma, bazı hastalıkların tedavisinde hayat kurtarıcı bir cerrahi yöntemdir. Modern stoma bakım teknikleri ve malzemeleri sayesinde hastalar normal yaşamlarına devam edebilirler. Önemli olan doğru hasta seçimi, uygun cerrahi teknik ve kapsamlı hasta eğitimidir.
Stoma ile ilgili sorularınız için veya kolorektal cerrahi konularında randevu alabilirsiniz .